Typ II cukrzycy

Związany jest z predyspozycją genetyczną grupy etnicznej i sposobem żywienia. U nas (Niemcy—przyp. tłum.) typ II cukrzycy stwierdzono u ok. 4% populacji. Wśród grup o zachodnim stylu życia amerykańscy indianie Pima mają chorobowość ok. 35%. Typ II cukrzycy jest także określany jako cukrzyca dorosłych lub „NIDDM”. NIDDM znaczy „non-insulin-dependent diabetes mellitus”. Nie pasuje to do osób z cukrzycą dorosłych wymagających leczenia insuliną. Rzeczywiście osoby z cukrzycą dorosłych wymagające leczenia insuliną w większości w zasadzie nie są insu- linozależne, ponieważ najczęściej występuje u nich jeszcze resztkowa sekrecja.
Bez dodatkowej podaży insuliny chory na cukrzycę typu II i z in- sulinozależnością odznacza się wprawdzie złym wyrównaniem cukrzycy
większą ilością objawów, jednak z reguły nie wymaga do przeżycia dodatkowego dostarczenia insuliny.

O Podział i częstość różnych postaci cukrzycy

Na podstawie OGTT na cukrzycę choruje 6,6% ludności, a 11,2% ludności uprzemysłowionych krajów zachodnich wykazuje patologiczną tolerancję glukozy. W ciągu roku 1-5% osób z patologiczną tolerancją glukozy ujawnia cukrzycę typu II. Typ I i typ II cukrzycy są najczęstszymi formami cukrzycy w społeczeństwach uprzemysłowionych krajów zachodnich. Szacunkowo dotyczą one 2,5-5% populacji.
Typ I cukrzycy dotyczy 0,25% osób do 20 roku życia. Cukrzyca typu I jest także określana jako młodzieńcza lub jako „IDDM”. Skrót IDDM oznacza „insulin-dependent diabetes mellitus”. Określenie to może być mylące, ponieważ także cukrzyca u osób starszych może wymagać leczenia insuliną. W każdym razie typ I cukrzycy jest w pełni insulinozależny. Chorzy nie wytwarzają lub wytwarzają zbyt mało insuliny. Jeśli chory na cukrzycę typu I nie otrzyma insuliny, ginie wskutek wyniszczenia lub przebiegu kwasicy ketonowej.

Peptyd C

Nie jest ekstrahowany w wątrobie, ma czas półtrwania około 30 minut i nie wiąże się z komórkami ani receptorami. Wydalanie niezmienionego peptydu C następuje przez nerki. Dlatego dla klinik, które nie posiadają specjalistycznego oddziału diabetologicznego z odpowiednim laboratorium, oznaczenie poziomu peptydu C, jako parametru służącego do określenia endokrynnej czynności komórek wysp, jest prostsze niż oznaczenie poziomu insuliny. Zwłaszcza u chorych leczonych insuliną można stwierdzić na podstawie poziomu peptydu C czy jeszcze istnieje własne wydzielanie. To pytanie może być ważne w tak zwanym „okresie honeymoon” lub przy wtórnej nieskuteczności doustnych leków przeciwcukrzycowych. Peptyd C wydaje się być najczulszym markerem w diagnostyce różnicowej cukrzycy typu I u dorosłych. Młodsi dorośli chorzy na cukrzycę nie zawsze są klasyfikowani właściwie. Ocenia się, że przypuszczalnie 10% takich chorych jest zaliczanych w sposób fałszywy do chorych na cukrzycę typu II. Poziom peptydu C na czczo niższy niż 1,2 ng/ml przemawia z dużym prawdopodobieństwem za wystąpieniem późnej manifestacji cukrzycy typu I. Albo można też powiedzieć, że tacy chorzy prawdopodobnie w ciągu 2-3 lat staną się insulinozależni.
Miarą możliwości stymulacji i wydzielania podstawowego insuliny jest poziom peptydu C na czczo i po pobudzeniu. Bodźcem może być posiłek lub OGTT.
Stosuje się dożylny test z użyciem glukagonu według Fabera i Bindera. Stężenie peptydu C mierzy się na czczo oraz 7 minut po dożylnej iniekcji lmg glukagonu. Test nadaje się do przeprowadzenia tylko w specjalistycznych ośrodkach ze standaryzowanymi nomogramami.
HbAl, HbAlc i fruktozamina

Poziom peptydu C

Poziom peptydu C we krwi i moczu jest miarą endokrynnego wydzielania insuliny. Komórki beta produkują proinsulinę, składającą się z łańcucha A, B i C. Pęcherzyki proinsuliny tworzą się w aparacie Golgiego. Pęcherzyki te dojrzewają w drodze do błony komórkowej.
Peptyd C jest oddzielany proteolitycznie przed wydzielaniem i wydzielany w równej ilości z czynną insuliną. Insulina jest w 50% wiązana w wątrobie i jej okres półtrwania w krążeniu wynosi około 4 minut. Po pobraniu krwi próbka musi być opracowana i poziom insuliny zmierzony w ciągu najwyżej 4-6 godzin. Peptyd C nie jest ekstrahowany w wątrobie, ma czas półtrwania około 30 minut i nie wiąże się z komórkami ani receptorami. Wydalanie niezmienionego peptydu C następuje przez nerki. Dlatego dla klinik, które nie posiadają specjalistycznego oddziału diabetologicznego z odpowiednim laboratorium, oznaczenie poziomu peptydu C, jako parametru służącego do określenia endokrynnej czynności komórek wysp, jest prostsze niż oznaczenie poziomu insuliny.
Zwłaszcza u chorych leczonych insuliną można stwierdzić na podstawie poziomu peptydu C czy jeszcze istnieje własne wydzielanie. To pytanie może być ważne w tak zwanym „okresie honeymoon” lub przy wtórnej nieskuteczności doustnych leków przeciwcukrzycowych.

Cukier we krwi żylnej i włośniczkowej

Jeśli z jakichś powodów nie został oznaczony cukier w pełnej krwi włośniczkowej, obowiązują następujące poprawki: Na czczo pełna krew żylna odpowiada pełnej krwi włośniczkowej
Po posiłku lub w pełnej krwi żylnej stężenie jest o ok. 20 mg% po OGTT mniejsze niż w pełnej krwi włośniczkowej Krew pełna w osoczu stężenie jest o ok. 15 mg% większe niż versus osocze w pełnej krwi włośniczkowej. W praktyce klinicznej różnice w stężeniu cukru w osoczu krwi żylnej i pełnej krwi włośniczkowej nie odgrywają roli. U starszych chorych oraz przy tymczasowym wyrównywaniu na oddziałach intensywnej terapii można pominąć te niewielkie różnice. Różnice te powinny być jednak znane przy wartościach granicznych, problematycznej konieczności wprowadzenia farmakoterapii oraz przy precyzyjnym wyrównywaniu cukrzycy u osób młodych chorych na cukrzycę. W tych okolicznościach należy badać tylko pełną krew włośniczkową.

PODSTAWOWYCH W NASTĘPUJĄCYCH CUKRZYCACH WTÓRNYCH

Stany zapalne i wyczerpujące stres, urazy, stany pozabiegowe przemiany materii, zwłaszcza w operacjach żołądka ze zmianą prawidłowego pasażu jak operacje B-I, B-II , gastrektomia i Roux anastomozy, wrzody trawienne, choroba Crohna, ostry brzuch, świeży zawał serca, świeży udar mózgu, obrzęk mózgu, niedobór potasu i magnezu: są to elektrolity konieczne do działania insuliny, zaburzenia czynności wątroby stres, lęk przed pobraniem krwi i przed pobytem w szpitalu leczenie acetazolamidem, fenytoiną, tiazydami (sporne) i steroidami OGTT w przypadku występowania cukrzycy może być, choć rzadko, fałszywie ujemny przy różnych zaburzeniach wchłaniania oraz przy stosowaniu diety redukującej lub wysiłku fizycznego przed testem.
OGTT może być fałszywie dodatni, jeśli obciążenie glukozą przeprowadza się w warunkach unieruchomienia w łóżku. Wartość pomiaru może być fałszywie podwyższona przy stosowaniu alkoholu jako środka dezynfekującego. Pierwsza kropla krwi powinna z tego powodu być obtarta i usunięta.

Doustny test tolerancji glukozy

Doustny test tolerancji glukozy zaleca się wykonać przy stwierdzeniu granicznych wartości cukru we krwi na czczo, granicznych wartości cukru we krwi w profilu dobowym i w celu wykluczenia nieprawidłowej tolerancji glukozy. Postępowanie przy wykonaniu doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT): Przed: — 12 godz. przed testem bez posiłków
przez 3 dni przed testem posiłki normalne i bogate w węglowodany odstawić na 3 dni diuretyki tiazydowe, leki antykoncepcyjne i kortyzon oznaczyć cukier na czczo
Następnie: — rano 100 g glukozy w 400 ml płynu wypić w ciągu 5 min. określić cukier we krwi po 1 i 2 godzinach w okresie pomiaru zachować normalną aktywność fizyczną (nie pracując, ale nie leżąc).

Cukier we krwi

Najważniejszym parametrem w rozpoznaniu cukrzycy jest poziom cukru we krwi (CK) a przede wszystkim poziom tego cukru na czczo (CC). Należy także badać zawartość cukru w moczu. Należy zwrócić uwagę, że wskutek zużycia glukozy w obszarze kapilarnym wartości oznaczeń cukru w krwi żylnej i włośniczkowej różnią się nawet o 40 mg%.
Wszystkie podane wartości, jeśli nie zaznaczono inaczej, należy traktować jako oznaczenie cukru w pełnej krwi włośniczkowej. Nowe jednostki stężenia w mmol/1 jeszcze nie wszędzie się przyjęły. Duże kliniki i laboratoria podają niekiedy wartości wyłącznie w mmol/1: 100 mg% CC = 5,6 mmol/1 cukru we krwi 17,9 mg% CC =1,0 mmol/1 cukru we krwi.

Cukrzycowa śpiączka

Często pierwszą manifestacją cukrzycy może być jedno z cukrzycowych zaburzeń świadomości. Takim zaburzeniem przemiany materii jest cukrzycowa śpiączka ketonowa, która jest pierwszą manifestacją cukrzycy insulinozależnej występującej u ok. 5% dzieci i mniej niż u 1% dorosłych. Śpiączki cukrzycowe: śpiączka hipoglikemiczna w cukrzycy typu I i typu II śpiączka ketonowa w cukrzycy typu I śpiączka hiperosmolama w cukrzycy typu II
Podobnie jak nieswoiste objawy początkowe i śpiączki, również późne powikłania cukrzycy mogą chorego sprowadzić po raz pierwszy do lekarza. Pomimo cukrzycy z jej wszystkim możliwymi następstwami, u wielu chorych nie obserwuje się objawów, aż do wystąpienia późnych powikłań. Ma to miejsce w cukrzycy starszych (typ II) ale może też pojawić się w tak zwanej cukrzycy MODY.

O CUKRZYCY MYŚLI SIĘ PRZY WYSTĘPOWANIU WIELU OBJAWÓW NIESWOISTYCH

Objawy uporządkowane mniej więcej wg zmniejszającej się częstości: pragnienie, polidypsja zmniejszenie wydolności, uczucie ucisku w głowie, uczucie rozbicia częste oddawanie moczu, poliuria zmniejszenie masy ciała w przypadku cukrzycy typu I pogorszenie widzenia w wypadku osmotycznie obrzmiałego aparatu soczewkowego świąd, uogólniony i/łub narządów płciowych utrata apetytu, niesmak, czasem też polifagia zaburzenia potencji, utrata libido skurcze mięśniowe zaburzenia nastroju, neuropatía bóle w jamie brzusznej, aż do objawów ostrego brzucha nudności i upośledzenie perystaltyki infekcje dróg moczowych, grzybice skóry, czyraki, infekcje stóp u kobiet amenorrhoe, zaburzenia miesiączkowania, zmniejszenie płodności upośledzenie wzrostu u dzieci chorych na cukrzycę typu I Powyższe zestawienie odnosi się głównie do chorych na cukrzycę typu I. U chorego na cukrzycę typu II objawów raczej nie ma, a rozwój choroby ma charakter podstępny. Rozpoznanie jest zwykle przypadkowe w gabinecie lub przy rutynowym badaniu krwi.